Stres transportowy to nie tylko kwestia etyki i dobrostanu. To realny czynnik ekonomiczny, który bezpośrednio wpływa na rentowność hodowli. Zestresowane zwierzę to straty finansowe – od niższej jakości mięsa po spadek mleczności. Jak rozpoznać i zminimalizować ten „cichy” problem?
Co Dzieje się w Organizmie Stresowanego Zwierzęcia?
Podczas transportu zwierzę jest narażone na szereg stresorów: hałas, wibracje, zmiany temperatury, kontakt z obcymi osobnikami i ograniczoną przestrzeń. W odpowiedzi jego organizm uwalnia hormony stresu, takie jak kortyzol i adrenalina. Skutki tego procesu są poważne:
- Spadek odporności: Zwierzę staje się bardziej podatne na infekcje.
- Utrata masy ciała: Stres powoduje spadek apetytu i odwodnienie.
- Zmiany w mięśniach: Zużycie zapasów glikogenu w mięśniach prowadzi do pogorszenia jakości mięsa.
Wpływ Stresu na Jakość Produktów
- Mięso (bydło i trzoda chlewna): Długotrwały stres przedubojowy prowadzi do powstania tzw. mięsa DFD (Dry, Firm, Dark – Ciemne, Twarde, Suche). Jest ono ciemniejsze, ma wysokie pH, jest mniej trwałe i nie nadaje się do produkcji wysokiej jakości wędlin. Z kolei krótkotrwały, intensywny stres tuż przed ubojem może skutkować wadą PSE (Pale, Soft, Exudative – Jasne, Miękkie, Cieknące), charakterystyczną głównie dla wieprzowiny. Takie mięso jest blade, wodniste i traci na wartości.
- Mleko (bydło mleczne): Transport i związany z nim stres mogą powodować gwałtowny spadek produkcji mleka, który utrzymuje się nawet przez kilka dni po przewozie. Ponadto stres zwiększa liczbę komórek somatycznych w mleku, co obniża jego jakość i cenę w skupie.
Jak Skutecznie Minimalizować Stres Transportowy?
- Aklimatyzacja i Trening: Jeśli to możliwe, przyzwyczajaj zwierzęta do obecności ludzi i łagodnego przepędzania. Zwierzęta, które miały pozytywne doświadczenia z człowiekiem, znacznie lepiej znoszą załadunek.
- Optymalne Zagęszczenie: Zapewnij zwierzętom odpowiednią przestrzeń. Zbyt duże zagęszczenie powoduje przegrzewanie i urazy, z kolei zbyt małe może prowadzić do utraty równowagi i obijania się o ściany podczas jazdy. Normy zagęszczenia są ściśle określone w przepisach.
- Spokój Kierowcy: Styl jazdy ma ogromne znaczenie. Gwałtowne hamowanie, ostre zakręty i szybkie przyspieszanie potęgują stres i ryzyko urazów. Płynna i spokojna jazda to podstawa.
- Zarządzanie Temperaturą: W upalne dni transport planuj na najchłodniejsze pory dnia (wczesny ranek lub noc). Zimą zapewnij odpowiednią ochronę przed mrozem i wiatrem, ale nie zapominaj o wentylacji, aby uniknąć gromadzenia się amoniaku.
Pamiętaj, że każda złotówka zainwestowana w poprawę warunków transportu to inwestycja w jakość produktu końcowego. Dbanie o dobrostan zwierząt na każdym etapie produkcji, w tym podczas transportu, to nie koszt, a klucz do budowania rentownego i nowoczesnego gospodarstwa.
